PM Vidyalaxmi Yojana 2026

PM Vidyalaxmi Yojana 2026: विद्यार्थ्यांना 10 लाख Education Loan, 3% व्याज सबसिडी | Online Apply सुरू

by

प्रधानमंत्री विद्यालक्ष्मी योजना (PM-Vidyalaxmi Scheme)

भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाच्या उच्च शिक्षण विभागामार्फत प्रधानमंत्री विद्यालक्ष्मी योजना सुरू करण्यात आली आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश मेधावी विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत उपलब्ध करून देणे हा आहे, जेणेकरून आर्थिक अडचणीमुळे भारतातील कोणताही युवक गुणवत्तापूर्ण उच्च शिक्षणापासून वंचित राहू नये.

या योजनेअंतर्गत विद्यार्थ्यांना कोणतीही तारण (Collateral) किंवा गॅरंटर शिवाय शिक्षण कर्ज मिळू शकते. संपूर्ण अर्ज प्रक्रिया सोपी, पारदर्शक, विद्यार्थी-अनुकूल आणि पूर्णपणे डिजिटल आहे. वार्षिक कुटुंबीय उत्पन्न ₹8,00,000 पर्यंत असलेल्या विद्यार्थ्यांना 3% व्याज सवलत (Interest Subvention) देखील दिली जाते.

या योजनेसाठी पात्र होण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी भारतातील 860 गुणवत्तापूर्ण उच्च शिक्षण संस्थांपैकी (QHEIs) कोणत्याही संस्थेत गुणवत्ता (Merit) आधारित प्रवेश मिळवलेला असावा. ही योजना उच्च शिक्षण विभागामार्फत राबवली जाते आणि केनरा बँक ही नोडल बँक म्हणून कार्य करते. या योजनेसाठी अर्ज ऑनलाइन स्वीकारले जातात.

Official Website:

https://pmvidyalaxmi.co.in

योजनेचे फायदे (Benefits)

  • QHEI संस्थांमध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना तारण आणि गॅरंटर शिवाय शिक्षण कर्ज.
  • कर्जाची रक्कम कोर्स फी, हॉस्टेल फी, मेस खर्च, लॅपटॉप, राहणीमान खर्च यावर अवलंबून असते.
  • ₹7,50,000 पर्यंतच्या कर्जावर भारत सरकारकडून 75% क्रेडिट गॅरंटी.
  • वार्षिक कुटुंबीय उत्पन्न ₹8 लाखांपर्यंत असल्यास ₹10 लाख कर्जावर 3% व्याज सवलत.
  • ₹4.5 लाख उत्पन्न असलेल्या विद्यार्थ्यांना PM-USP CSIS
  • व्याजदर = बँकेचा EBLR + 0.5%.
  • अभ्यासकाळात व्याज भरल्यास अतिरिक्त 1% व्याज सवलत.
  • कर्ज परतफेड कालावधी 15 वर्षांपर्यंत.
  • व्याज सबसिडीची रक्कम PM Vidyalaxmi Digital Rupee App (CBDC Wallet) मध्ये जमा केली जाते.

पात्रता (Eligibility)

विद्यार्थ्यांसाठी

  • अर्जदार भारताचा नागरिक असावा.
  • भारतामधील 860 QHEI संस्थांपैकी एखाद्या संस्थेत मेरिटच्या आधारावर प्रवेश मिळाला असावा.
  • Management quota द्वारे प्रवेश घेतलेला नसावा.
  • कुटुंबीय वार्षिक उत्पन्न ₹8,00,000 पर्यंत असावे (3% व्याज सवलतीसाठी).
  • इतर कोणतीही सरकारी शिष्यवृत्ती किंवा व्याज सवलत घेतलेली नसावी.
  • कोर्स अर्धवट सोडलेला नसावा किंवा शिस्तभंगामुळे काढून टाकलेले नसावे.
  • दुसऱ्या वर्षापासून व्याज सवलत मिळण्यासाठी शैक्षणिक प्रगती चांगली असावी.
  • UG / PG / Integrated कोर्ससाठी ही सुविधा फक्त एकदाच मिळू शकते.

गुणवत्तापूर्ण उच्च शिक्षण संस्था (QHEIs)

  • NIRF रँकिंगमधील टॉप 100 संस्था.
  • राज्य / केंद्रशासित प्रदेशांतर्गत टॉप 200 संस्था.
  • भारत सरकारच्या नियंत्रणाखालील सर्व संस्था.
  • विदेशी संस्था किंवा त्यांचे भारतीय कॅम्पस या योजनेत समाविष्ट नाहीत.

अर्ज प्रक्रिया (Application Process)

नोंदणी (Registration)

  1. अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.
  2. Login → Student Login → Create Account वर क्लिक करा.
  3. Aadhaar द्वारे नोंदणी करा.
  4. नाव, मोबाईल नंबर, ईमेल आयडी भरा.
  5. OTP द्वारे मोबाईल व ईमेल पडताळणी करा.
  6. Password तयार करा.
  7. Captcha भरा आणि Submit करा.

अर्ज (Application)

  1. पुन्हा वेबसाइटवर लॉगिन करा.
  2. User ID व Password टाका.
  3. Student Homepage वर जा.
  4. Apply for Education Loan वर क्लिक करा.
  5. अर्ज फॉर्म भरा.
  6. आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा.
  7. Bank आणि Branch निवडा.
  8. Final Submit करा.

Loan Application Status कसा तपासावा?

  1. PM Vidyalaxmi पोर्टलवर लॉगिन करा.
  2. Track Loan Application वर क्लिक करा.
  3. Loan Application Number निवडा.
  4. Application Status स्क्रीनवर दिसेल.

Interest Subvention साठी अर्ज

  1. Loan मंजूर झाल्यानंतर पोर्टलवर लॉगिन करा.
  2. Apply for Interest Subvention निवडा.
  3. Income Certificate अपलोड करा.
  4. Form Submit करा.

तक्रार नोंदविणे (Grievance)

  1. Initiate Grievance वर क्लिक करा.
  2. Loan Application Number टाका.
  3. Complaint प्रकार निवडा.
  4. Document अपलोड करा.
  5. Submit करा.

Grievance Redressal

तक्रारींसाठी संपर्क:

  • Toll Free: 1800 1031
  • Phone: 080-22533876
  • Email: hoel@canarabank.com
  • Email: hogps@canarabank.com
  • Email: support@pmvidyalaxmi.co.in

आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)

  • Aadhaar Card
  • PAN Card
  • Address Proof
  • Previous Marksheets
  • Entrance Exam Result
  • Admission Offer Letter
  • Income Certificate

शिक्षण कर्जाची परतफेड कशी करावी?

  • कोर्स पूर्ण झाल्यानंतर 6 महिने ते 1 वर्षाचा मोरेटोरियम कालावधी मिळतो.
  • नोकरी लागल्यानंतर हप्त्यांमध्ये कर्ज परतफेड करता येते.
  • कर्ज कालावधी साधारणपणे 10 ते 15 वर्षांपर्यंत असू शकतो.

पीएम विद्यालक्ष्मी योजनेचे फायदे

  • विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी आर्थिक मदत मिळते.
  • जामीनदार किंवा तारणाची गरज नसते.
  • ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया सोपी आणि पारदर्शक आहे.
  • कुटुंबाचे उत्पन्न कमी असल्यास व्याज सबसिडी मिळते.
  • देशातील टॉप शिक्षण संस्थांमध्ये शिक्षण घेण्याची संधी मिळते.

अर्ज करण्याची शेवटची तारीख

पीएम विद्यालक्ष्मी योजनेसाठी अर्ज करण्याची निश्चित अंतिम तारीख जाहीर करण्यात आलेली नाही. विद्यार्थ्यांनी शिक्षण संस्थेमध्ये प्रवेश घेतल्यानंतर लवकरात लवकर अर्ज करावा.

पात्र शिक्षण संस्थांची यादी कशी पाहावी?

या योजनेसाठी पात्र असलेल्या 900+ उच्च शिक्षण संस्थांची यादी AISHE पोर्टलवर उपलब्ध आहे. विद्यार्थी अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन आपल्या कॉलेजचे नाव तपासू शकतात.

पीएम विद्यालक्ष्मी योजना का सुरू करण्यात आली?

अनेक विद्यार्थी आर्थिक अडचणीमुळे उच्च शिक्षण घेऊ शकत नाहीत. त्यामुळे सरकारने विद्यार्थ्यांना सहजपणे शिक्षण कर्ज मिळावे आणि त्यांचे शिक्षण थांबू नये यासाठी पीएम विद्यालक्ष्मी योजना सुरू केली आहे.

महत्वाच्या सूचना

  • अर्ज करताना सर्व माहिती अचूक भरावी.
  • सर्व आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करणे आवश्यक आहे.
  • केवळ अधिकृत पोर्टलवरूनच अर्ज करावा.

तक्रार नोंदवण्यासाठी संपर्क

नोडल बँक : केनरा बँक

  • टोल फ्री नंबर : 1800 1031
  • फोन : 080-22533876
  • ईमेल : hoel@canarabank.com

तक्रार नोंदवण्यासाठी :

PG Portal Complaint

Frequently Asked Questions (FAQ)

Management quota मधून प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळतो का?

नाही. PM Vidyalaxmi योजनेचा लाभ फक्त मेरिटच्या आधारावर प्रवेश मिळालेल्या विद्यार्थ्यांना मिळतो. Management quota किंवा तत्सम कोट्यांतर्गत प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना या योजनेसाठी पात्रता नसते.

या योजनेसाठी कोणते कोर्स पात्र आहेत?

या योजनेचा लाभ भारतातील मान्यताप्राप्त उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मिळतो. इंजिनिअरिंग, मेडिकल, मॅनेजमेंट, तांत्रिक, व्यावसायिक तसेच इतर उच्च शिक्षण अभ्यासक्रमांसाठी शिक्षण कर्ज मिळू शकते.

अर्जदाराकडे कोणती शैक्षणिक पात्रता असावी?

अर्जदाराने भारतातील गुणवत्तापूर्ण उच्च शिक्षण संस्थांपैकी (QHEIs) एखाद्या संस्थेत मेरिटच्या आधारे प्रवेश घेतलेला असावा. प्रवेश परीक्षा किंवा शैक्षणिक गुणवत्तेच्या आधारे मिळालेला प्रवेश आवश्यक आहे.

3% व्याज सवलतीसाठी कुटुंबीय उत्पन्न किती असावे?

3% व्याज सवलत मिळण्यासाठी अर्जदाराच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹8,00,000 पर्यंत असावे. यापेक्षा जास्त उत्पन्न असल्यास ही सवलत मिळणार नाही.

विद्यार्थी दुसरी सरकारी शिष्यवृत्ती घेत असल्यास अर्ज करू शकतो का?

नाही. जर विद्यार्थी आधीच केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या इतर व्याज सवलत योजना किंवा फी परतावा योजनांचा लाभ घेत असेल तर तो PM Vidyalaxmi योजनेसाठी पात्र ठरत नाही.

या योजनेसाठी वयोमर्यादा आहे का?

या योजनेसाठी स्वतंत्र वयोमर्यादा निश्चित केलेली नाही. परंतु विद्यार्थ्याने मान्यताप्राप्त उच्च शिक्षण संस्थेत प्रवेश घेतलेला असणे आवश्यक आहे.

या योजनेसाठी कोणत्या प्रकारचा प्रवेश आवश्यक आहे?

या योजनेसाठी विद्यार्थ्याला गुणवत्तेच्या (Merit) आधारावर प्रवेश मिळालेला असावा. प्रवेश परीक्षा किंवा शैक्षणिक गुणवत्तेच्या आधारे मिळालेला प्रवेश आवश्यक आहे.

या योजनेत कोणत्या प्रकारच्या संस्था पात्र आहेत?

NIRF रँकिंगमध्ये टॉप 100 संस्था, राज्य सरकारांच्या नियंत्रणाखालील टॉप 200 संस्था आणि भारत सरकारच्या नियंत्रणाखालील इतर उच्च शिक्षण संस्था या योजनेसाठी पात्र आहेत.

विदेशी शिक्षण संस्था किंवा त्यांचे भारतीय कॅम्पस पात्र आहेत का?

नाही. विदेशी शिक्षण संस्था, त्यांचे भारतीय कॅम्पस किंवा भारतीय संस्थांचे विदेशी कॅम्पस या योजनेत समाविष्ट नाहीत.

Portal वर Account तयार करताना Password कसा असावा?

Password किमान 8 अक्षरांचा असावा. त्यात मोठी अक्षरे, लहान अक्षरे, अंक आणि विशेष चिन्ह यांचा समावेश असणे आवश्यक आहे.

अर्ज करताना विद्यार्थ्याला स्वतःची बँक निवडता येते का?

होय. अर्ज करताना विद्यार्थ्याला उपलब्ध पर्यायांमधून आपली पसंतीची बँक आणि शाखा निवडता येते.

Loan Application ची प्रत डाउनलोड करता येते का?

होय. अर्ज सादर केल्यानंतर विद्यार्थी पोर्टलवर लॉगिन करून अर्जाची PDF प्रत डाउनलोड करू शकतो.

व्याज सबसिडीची रक्कम विद्यार्थ्याला कशी मिळते?

व्याज सबसिडीची रक्कम PM Vidyalaxmi Digital Rupee App (CBDC Wallet) मध्ये जमा केली जाते. विद्यार्थी त्या अ‍ॅपवरून रक्कम वापरल्यावर ती थेट कर्ज खात्यात ट्रान्सफर केली जाते.

75% क्रेडिट गॅरंटी किती कर्जावर मिळते?

₹7,50,000 पर्यंतच्या शिक्षण कर्जावर भारत सरकारकडून 75% क्रेडिट गॅरंटी दिली जाते.

या योजनेत व्याजदर किती असतो?

या योजनेत व्याजदर संबंधित बँकेच्या Externally Benchmarked Lending Rate (EBLR) + 0.5% इतका असतो.

वेळेवर व्याज भरल्यास अतिरिक्त सवलत मिळते का?

होय. अभ्यासकाळात आणि मोरॅटोरियम कालावधीत व्याज भरल्यास 1% पर्यंत अतिरिक्त व्याज सवलत मिळू शकते.

कर्ज परतफेडीचा कमाल कालावधी किती आहे?

मोरॅटोरियम कालावधी वगळून कर्ज परतफेडीसाठी कमाल 15 वर्षांचा कालावधी दिला जातो.

PM Vidyalaxmi Digital Rupee App म्हणजे काय?

हे भारत सरकारने तयार केलेले CBDC आधारित डिजिटल अ‍ॅप आहे. या अ‍ॅपद्वारे विद्यार्थ्यांना मिळणारी व्याज सबसिडी त्यांच्या डिजिटल वॉलेटमध्ये जमा केली जाते.

निष्कर्ष

पीएम विद्यालक्ष्मी योजना ही विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त योजना आहे. या योजनेमुळे आर्थिक अडचणी असतानाही विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी कर्ज मिळू शकते आणि व्याज सबसिडीचा लाभही मिळतो.

महत्त्वाची सूचना

जर तुम्हाला उच्च शिक्षणासाठी आर्थिक मदत हवी असेल तर पीएम विद्यालक्ष्मी योजना तुमच्यासाठी अत्यंत फायदेशीर ठरू शकते. त्यामुळे पात्र असलेल्या विद्यार्थ्यांनी लवकरात लवकर ऑनलाइन अर्ज करावा.

Leave a Comment